Pierwsze wzmianki
Pierwsza osada powstała w miejscu dzisiejszej Trzcianki prawdopodobnie już w XIII wieku i położona była przy średniowiecznym trakcie z Poznania do Kołobrzegu. Było to miejsce w którym krzyżowały się drogi lokalne, stąd nazwano je Rozdróżką. Niektórzy historycy wywodzą powstanie Trzcianki właśnie od nazwy tej wsi. Poza tym, dokument Bolesława Wstydliwego z 1245 roku, nadający Sędziwojowi z Czarnkowa obszary między Drawą, a Gwdą, wymienia wśród trzech osad właśnie Rozdróżkę. Nazwa tej wsi pojawia się także w dokumentach wystawionych w 1323 r., 1546 r. i 1548 r.. Pierwsze źródłowe poświadczenie istnienia Trzcianki pod nową nazwą Trzciana Łąka pochodzi z 1565 roku. |
 |
 |
Od powstania miasta do dziś
Początek dała miastu osada tkaczy - sukienników, która kształtowała się na przełomie XVII i XVIII wieku. Jej właścicielami byli wówczas Gembiccy, dbający usilnie o rozwój tej miejscowości. Świadczy o tym fakt tworzenia bardzo dogodnych warunków dla rozwoju warsztatów sukienniczych. Osada najprawdopodobniej była już wówczas miastem, świadczy o tym fakt, iż nadając w 1679 roku prawa sukiennikom, Andrzej Gembicki napisał "... w moim miasteczku Trzcianna Łąka...''.
3 marca 1731 roku król Polski August II Sas nadał Trzciance prawa miejskie wzorowane na Magdeburgu, od tego wydarzenia, data ta uważany jest za początek miasta.
W latach 1738-1755 Trzcianka stanowiła własność Stanisława Poniatowskiego (ojca ostatniego króla Polski). Wówczas zaczęto używać jako herbu miasta "znaku" Poniatowskich - "Ciołka".
Intensywny rozwój w XVIII wieku wyznaczało sukiennictwo. Pod koniec tego stulecia w Trzciance funkcjonowało ponad dwieście warsztatów sukienniczych i pod tym względem miasto należało do największych ośrodków w Wielkopolsce. Pierwszy rozbiór Polski i związane z nim wytyczenie nowych granic państwowych, odcięło trzcianeckich sukienników od dotychczasowych rynków zbytu i spowodowało stopniowy upadek miasta. Ożywienie przyniósł dopiero krótki czas przynależności do Księstwa Warszawskiego.
W XIX i XX wieku Trzcianka leżała kolejno w obrębie Królestwa Pruskiego, a później Cesarstwa Niemieckiego, Republiki Weimarskiej i Niemiec hitlerowskich, będąc jednym z wielu prowincjonalnych miasteczek. W tym okresie powstały nowe zakłady przemysłowe m.in. wytwórnia cygar, macy, rytualnego chleba żydowskiego, odlewnia żeliwa, fabryka mebli i obróbki drewna. W okresie międzywojennym Trzcianka była stolicą powiatu noteckiego.
W dniu 27 stycznia 1945 roku do Trzcianki wkroczyły pierwsze jednostki Armii Czerwonej. Były to oddziały wchodzące w skład 9 Korpusu pancernego, dowodzonego przez gen. mjr Nikołaja Wiediemiejewa (2 Armii Pancernej I Frontu Białoruskiego). Ostatecznie, miasto wraz z regionem zostało wyzwolone 29 stycznia 1945 roku. Po 173 latach niewoli pruskiej, leżące w gruzach i prawie wyludnione miasto powróciło do Macierzy.
Już w lutym zaczęto zagospodarowywać odzyskaną ziemię. Początkowo pracami kierowała Komenda Wojskowa, na której czele stał oficer wojsk radzieckich major Borys Rubcow, a później polskie władze cywilne. Niemal nazajutrz po wyzwoleniu przybyli pierwsi osadnicy z różnych zakątków kraju. Powoli życie przybierało normalny kształt, zorganizowano Obwodowy Urząd Pocztowy, posterunek Milicji Obywatelskiej, mianowano burmistrza, a później inne potrzebne miastu placówki i instytucje. Rok 1945 stanowił w dziejach Trzcianki cenzurę o szczególnym znaczeniu, był to bowiem rok ponownych narodzin miasta, budowania go prawie od podstaw w aspekcie materialnym, ludzkim i ustrojowym. Dziś Trzcianka jest siedzibą władz miejsko-gminnych, miastem przemysłowym, silnie oddziaływującym i obsługującym pobliskie wsie. Znajduje się tu wiele przedsiębiorstw różnych branży. W mieście sprawnie funkcjonuje sieć szkół, służba zdrowia, handel i usługi. Trzcianka jest także ważnym i atrakcyjnym miejscem wypoczynku, zwłaszcza letniego. Bliskość wielu jezior i lasów oraz dobra baza sprzyjają turystyce i rekreacji. |
|
|
|
Zabytki
Warto zwrócić uwagę na ciekawostki architektoniczno-krajobrazowe, które zachowały częściowo cechy nieprzemijającej wartości: - park pałacowy z pierwszej połowy XVIII wieku o pow. 6,5 ha przy ul. Tetmajera;
- przebudowane lamusy tkackie przy ul. Mochnackiego - domy przełomu XVIII/XIX wieku;
- dawna rytualna łaźnia żydowska z przełomu XVIII/XIX wieku przy ul. Wita Stwosza 6;
- późno klasycystyczny budynek z przełomu XVIII/XIX wieku, dzisiejsza siedziba Muzeum regionalnego, ul. S. Żeromskiego, w którym zgromadzone jest ponad 25.000 eksponatów związanych z regionem;
- murowana kapliczka tzw. Boża Męka z 1811 r. przy ul. Grunwaldzkiej;
- pomnik przyrody - grupa lip drobnolistnych przy ul. Roosevelta;
- domy kalenicowe z pierwszej połowy XIX wieku przy ul. S. Żeromskiego;
- ul. W. Sikorskiego, okazały budynek Urzędu Miejskiego zaadaptowany w 1854 r. na ratusz rozbudowany w 1908 r., obok szpitala z 1924 r. i postawionego w 2001 r. pomnika Papieża;
- neogotycki budynek poczty z 1893 r.;
- neobarokowy Kościół św. Jana Chrzciciela z lat 1914 - 1916. Budynek trójnawowy, bazylikowy asymetrycznie usytuowaną wieżą. Ołtarz główny z pierwszej połowy XVIII wieku w stylu barokowym. Dwa ołtarze boczne rokokowe z końca XVIII wieku. W środkowym polu ołtarza głównego mieści się neobarokowy obraz św. Jana Chrzciciela z końca XIX wieku, a w nawie głównej, na jednym z filarów podziwiać można późnobarokową rzeźbę Chrystusa Króla;
- okazały pomnik przyrody w centrum miasta - platan klonolistny o obwodzie pnia 350 cm, obok obelisk upamiętniający 250-lecie nadania praw miejskich i budowniczych Trzcianki;
- zespół pałacowy z XVII i II połowy XIX wieku wraz z parkiem dworskim we wsi Biała;
- zabytkowy park z najstarszym w okolicy, ponad 500-letnim dębem „Wojtkiem” o obwodzie 7,5 m, nad rzeką Bukówką w miejscowości Smolarnia oraz unikalną rzeźbą terenu o nazwie „oz”;
- system śluz i zapor z XIX wieku na Noteci;
- nadnoteckie łęgi stanowiące siedliska tysięcy ptaków, owadów i zwierząt;
- ścieżki przyrodniczo – dydaktyczne w Nadleśnictwie Trzcianka: „Pańska Łaska” (4 km) i „Nad Bukówką” (4,5 km);
- rezerwat przyrody w okolicach Rychlika o powierzchni 2,5 ha ze stawem piętrzącym wodę, ruinami starego folusza oraz pomnikowymi sosnami, dębami, bukami, jesionami, wiązami, jaworami, klonami i jodłami;
- bogaty starodrzew na terenie byłego trzcianeckiego cmentarza ewangelickiego.
|
|
|
|
|
|
|
|
WYRÓŻNIENIA
LINKI
|
HISTORIA
